Waterstof is heel goed bruikbaar, soms noodzakelijk!

In de discussie die langzaam maar zeker ontstaat, aangewakkerd door Tegenlicht, rondom waterstof als middel in de energietransitie zien we, wat ook elders gebeurt, een polarisatie. Discussie is mooi maar....

Er ontstaan twee kampen, eentje dat waterstof verdedigt en eentje dat te vuur en te zwaard waterstof in alle facetten te lijf gaat.

Laten we daarom beginnen met vast te stellen dat waterstof een heel mooie rol kan spelen in de transitie naar het gebruik van duurzame energie.

  • We hebben seizoenen met veel zon en seizoenen met weinig zon. Daar is niets tegen in te brengen. Nu is het wel weer zo dat duurzame energie niet alleen van zonnepanelen komt maar ook van windmolens. En als we de grafieken op elkaar leggen compenseert de extra wind in de donkere maanden het gebrek aan zon wel gedeeltelijk, maar verre van volledig. We hebben dus in de donkere maanden energie nodig die ofwel komt uit een buffer (opslag) ofwel uit fossiele brandstof (gas- of kolengestookte centrales).
  • Er zijn sectoren waar waterstof gebruikt wordt in het productieproces. Een voorbeeld is Tata Steel (bij velen bekend als "Hoogovens"), de petrochemische industrie  het maken van kunstmest. Die grijze waterstof kun je (nog) niet vervangen maar het is uiteraard op termijn wel de bedoeling dit te vervangen door de duurzame variant, groene waterstof. Tot nu toe wordt deze waterstof gemaakt uit aardgas (steam reforming) en dat is enorm vervuilend. Het is belangrijk om deze waterstof van grijs (uit aardgas) naar groen (uit duurzame stroom) te gaan maken. Daarvoor is erg veel duurzame energie nodig zoals we later zullen zien. De uitdaging zit in het nemen van de juiste beslissingen en het doen van investeringen door de industrie zelf om voldoende groene stroom op te wekken. Doen ze dat niet dan verschuift het palet alleen maar en is er minder groene stroom beschikbaar voor andere sectoren en huishoudens die dan weer stroom uit kolen- en aardgascentrales moeten krijgen.

 

Maar... het zou mooi zijn als we waterstof kunnen gebruiken om de winter door te komen. 

Hoe gaan we dat doen?

Het is allereerst belangrijk dat de energie die we gebruiken uit duurzame bronnen komt, zon en wind. We willen af van fossiele bronnen dus laten we het zo effectief mogelijk doen.

Energie is een verdringingsmarkt wat duurzame energie betreft. Immers, we halen nog maar rond 8% (naar schatting) van ons energieverbruik uit duurzame energie. Dat betekent tegelijk dat we er zuinig mee om moeten gaan en blijven investeren in duurzame opwekking (dat gebeurt ook met het steeds verbeteren van zonnepanelen zodat die meer opbrengen, het plaatsen van meer zonnepanelen en het bouwen van windparken, vooral op zee).

In dat traject moeten we voorkomen dat we duurzame energie verkwisten. Verkwisten is natuurlijk nooit goed maar minder erg als er overschotten zijn. Dat duurt alleen nog een jaar of tien (if ever).

Daarom is gelijk duidelijk dat waterstof voor auto's geen goed idee is. Eenvoudigweg al omdat voor 100 km rijden op waterstof bijna vier maal zoveel energie nodig is als wanneer we de elektriciteit rechtstreeks gebruiken voor het opladen van auto accu's. (waterstof wordt immers, als we over duurzaam spreken, niet meer uit aardgas maar uit elektriciteit en water gemaakt in een electrolyser).

Waar het gaat om opslag voor de winter (zoals eekhoorns hun nootjes verzamelen) zijn we het er over eens dat waterstof daarin een heel mooie rol kan spelen. Laat daarover geen misverstand bestaan.

En dan komt het. 

In de plannen van de waterstoflobby gaat dat gepaard met een heel transportsysteem waarbij waterstof vervoerd moet gaan worden, en gedistribueerd. Ook wel weer logisch, want de bedrijven achter de waterstoflobby leven daarvan. 

In de presentaties zien we dat bijvoorbeeld in de Sahara, waar veel zon is, enorme zonneparken worden gebouwd (met dus een enorme opbrengst)  en dat daarvan ter plaatse waterstof wordt gemaakt en die waterstof wordt dan met tankers (waarbij de waterstof op minus 252 C gehouden moet worden) naar Europa vervoerd en daar gedistribueerd. Heerlijk plaatje, vanuit hun gezichtspunt.

Maar, even los van politieke hobbels die daar kunnen ontstaan, is dat niet de meest voor de hand liggende aanpak.

Het kan (veel) beter en daar ligt de oplossing!

China heeft recentelijk een 3.000 km lange ultrahoogspanningsleiding naar het oosten van China aangelegd. Met deze leiding wordt jaarlijks 66 miljard kWh getransporteerd. Dat is meer dan de helft van het hele Nederlandse elektriciteitsverbruik per jaar. De kosten van zo'n kabel zijn over de hele levensduur gerekend maar 0,2 cent per kWh.

We kunnen  veel goedkoper een 3.000 km lange stroomkabel naar het zonovergoten Noord-Afrika aanleggen want daar kan inderdaad een overschot aan elektriciteit opgewekt worden. Op de plaats waar die kabel binnenkomt in Europa/Nederland zal een elektriciteitsknooppunt ontstaan en op die plaats kun je dan een waterstoffabriek bouwen. Er is een belangrijke reden om de waterstof hier te maken. Naast waterstof komt ook veel zuurstof beschikbaar. Een bedrijf als Tata Steel gebruikt veel meer zuurstof dan waterstof. Waterstof in Afrika maken betekent dat alle zuurstof verloren gaat.

We kunnen dus beter hier uit overschotten waterstof van maken voor de windstille dagen in de winter. Op die dagen zetten we die waterstof weer om in elektriciteit die direct het net op gaat en het tekort in het net opheft. 

Dat moet dan wel uit een structureel overschot komen want met af en toe een piekje kun je niet rendabel waterstof maken. 

En met die waterstof hoeft niet gezeuld te worden en hij hoeft ook niet  door het gasnet. 

Op dat laatste komen we later terug evenals op het gebruik van waterstof in de industrie, waar het erom gaat om de productie van waterstof niet meer op aardgas te baseren maar op duurzame elektriciteit. Interessante vraag daar is, "wie gaat dat betalen"? 

Ook daar komen we op terug.

Maar eerst even het totale beeld in een kort overzicht.

Waterstofgate
Op naar een parlementaire enquete?