Wat kost het de overheid, ons allemaal dus, om bijv. één 100MW elektrolysefabriek te bouwen en te exploiteren. Een voorbeeld, Tata Steel. (Misschien beter bekend als Hoogovens)


Waar heeft het milieu baat bij?

Alles draait om CO2, en om wie de rekening betaalt? Tata Steel wil wel groene waterstof gaan maken maar wil daar niet extra voor betalen. Dat is uit een oogpunt van hun concurrentiepositie wel begrijpelijk. Tata Steel zal de rekening dus op het bord van de belastingbetaler leggen. 

Dat is wel vreemd, Tata Steel vervuilt het milieu en de burgers betalen de rekening, in geld en met hun gezondheid.

De enig juiste oplossing is een CO2 beprijzing per ton uitgestoten CO2. Als Tata Steel en niet alleen zij maar ook de andere bedrijven die CO2 uitstoten een bedrag van bijv. 125 euro per ton CO2 gaan betalen, dan heeft Tata Steel maar één belang, de uitstoot van CO2 voorkomen. Zij zullen snel uitrekenen dat het maken van groene waterstof voor hen goedkoper is dan doorgaan met de huidige vervuilende steam reforming. Het huidige kabinet wil CO2-reductie bespoedigen door het vergroenen van de belastingen voor bedrijven. In het regeerakkoord is opgenomen dat er een minimum CO2-prijs komt door een nationale CO2-heffing te introduceren. Die heffing of CO2-prijs loopt op tot 43 euro per ton CO2 in 2030. Volgens een rapport van de High-Level Commission on Carbon Prices is echter een prijs van ongeveer 60 euro per ton CO2 in het jaar 2020 nodig om onder de twee graden opwarming van de aarde te blijven.

Duurzame energie, natuurlijk. Maar hoe hoog wordt de prijs daarvoor? 

We becijferen hieronder wat het kost als Tata Steel zijn waterstof groen gaat produceren met de elektrolyse techniek. En of het milieuvoordeel oplevert. Daarbij kijken we naar belastingopbrengsten en CO2 uitstoot. We onderzoeken twee scenario’s:

  1.  de duurzame wind energie gaat naar de elektrolyse fabriek en
  2. we rijden er met batterij elektrische auto’s mee.

1) Elektrolyse Tata Steel, duurzame windenergie naar elektrolysefabriek

Een 100 MW electrolyser (Engels voor de waterstoffabriek) maakt, volgens opgave van Nouryon, de bouwer van de fabriek, 15.000 ton waterstof per jaar. Dat is 15.000.000 kg waterstof. Voor het maken van die waterstof is 65 kWh elektrische energie per kilo waterstof nodig. Dat is maar liefst 975.000.000 kWh. Die enorme hoeveelheid elektrische energie levert de overheid niks op. Bij die grote afname zijn er vrijwel geen belastingen. 

Tata Steel betaalt maximaal 6 eurocent per kWh, dus 58.500.000 euro. Voor het bouwen van de electrolyser willen de bouwers een maximale subsidie ontvangen van de overheid. Deze electrolyser gaat minimaal 70 miljoen euro kosten, waarvan de overheid vrijwel zeker de helft voor zijn rekening neemt in de vorm van onder meer EIA (Energie Investering Aftrek) en MIA/Vamil (Milieu Investering Aftrek). De 26 extra benodigde 8 MW windmolens, kosten per stuk 14 miljoen euro om de stroom voor Tata Steel op te wekken, worden niet door Tata Steel gebouwd. De rekening daarvoor, 360 mijoen euro, wordt doorgeschoven naar … ja naar wie? 

Het staat nu al vast dat electrolysers niet rendabel kunnen draaien als de stroomprijs 3 eurocent of meer per kWh bedraagt. Willen wij toch dat dit gebeurt, dan zal de overheid die 360 miljoen op tafel moeten leggen om alleen Tata Steel van duurzame energie te voorzien. De rekening voor de belastingbetaler loopt dan al op naar 360 + 185 + 35 = 580 miljoen euro, alleen  al in het eerste jaar. 

Wat zal Pieter Omtzigt hiervan vinden? En Pieter, dit zijn echte bedragen en geen virtuele zoals de ‘700 miljoen misgelopen subsidie’ van elektrisch rijden.

Het lijkt zo gemakkelijk, als we publicaties als deze moeten geloven. Maar samengevat, de overheid legt er in de vorm van noodzakelijke investeringen, subsidie en misgelopen belastingen en accijns vele honderden miljoenen euro’s per jaar  bij en krijgt er geen cent voor terug. Ook voor de waterstof niet, daar zit geen accijns op zoals bij benzine, gas en elektriciteit.

2) we rijden er met batterij-elektrische auto’s mee.

Met die bijna één miljard kWh kunnen we natuurlijk ook accu’s laden van elektrische auto’s. 975.000.000 kWh levert bij kleinverbruikers met een kWh prijs van 25 eurocent een bedrag op van 243.750.000 euro. Tata Steel betaalt 6 eurocent per kWh dus 58.500.000 euro. Het verschil is 185.250.000 euro. Dit bedrag krijgt de overheid jaarlijks in handen als zij zou besluiten de investering bij Tata Steel niet te doen.
Dat bedrag loopt de overheid jaarlijks mis aan belastinginkomsten als zij wel Tata duurzaam waterstof laat produceren. Samen met de subsidies bij de bouw, reken op 35 miljoen euro, kost het de overheid het eerste jaar 220.250.000 euro, daarna jaarlijks 185.250.000 euro. We moeten dan de eerder genoemde bouw en exploitatie van de windmolens er nog bij optellen.

Wordt het milieu er beter van?

Het antwoord is een volmondig nee. De energiemarkt is allereerst in balans, de hoeveelheid energie die wordt opgewekt wordt direct ook weer verbruikt. De hoeveelheid energie die Tata Steel nu gebruikt om de vuile grijze waterstof uit aardgas te maken, wordt straks dan weliswaar schoon opgewekt met duurzame windenergie, maar kan niet meer voor andere duurzamere toepassingen worden gebruikt.
De niet meer beschikbare duurzame energie wordt simpelweg aangevuld met elektriciteit opgewekt door kolen- en gascentrales.
De totale uitstoot van CO2 neemt zelfs met een factor 5 toe.

Is er dan geen plaats voor schone groene waterstof?

Als alle opgewekte energie duurzaam is, dan is het voor het overbruggen van windstille periodes in de winter mogelijk wel een goed alternatief. We zijn dan al aardig op weg naar 2030 tot 2050. Nieuwe technieken, denk bijv. aan een wereldomspannend ultrahigh voltage gelijkstroom netwerk, pumped hydro, biovergisting, getijden energie, nieuwe accutechnologie enz, zullen tegen die tijd mogelijk moeten worden aangevuld met waterstof.

Conclusie

In deze tijd, en dat zal nog 2o tot 30 jaar duren, waarin duurzame energie schaars is, zal het schoon produceren van waterstof geen gram CO2 besparen door verdringing van duurzame energie naar de noodzakelijke aanvulling van opwekking met fossiele energie.
De kosten voor overheid en burgers lopen op tot honderden miljoenen euro’s per jaar voor slechts één elektrolyse fabriek. Tegelijkertijd zal de  overheid geen cent belastinggeld ontvangen voor de productie van waterstof.


Weggegooid geld en … over 10 jaar een ‘Waterstofgate’.



Waterstofgate
Op naar een parlementaire enquete?